Een filoloog die mee de taal van internationale normen vormgeeft
Laatst bijgewerkt:
4/2/2026
Je verwacht het misschien niet meteen van een taalkundige, maar prof. dr. Hendrik J. Kockaert is al meer dan twintig jaar een vaste waarde in internationale commissies rond terminologie, vertalen en meertalige communicatie. Vanuit de KU Leuven bouwde hij een indrukwekkende expertise op in normontwikkeling binnen ISO en NBN.
In november 2025 werd die uitzonderlijke inzet bekroond met de NBN-prijs in de categorie 'Non-profitorganisaties, universiteiten of overheidsinstanties'. De award is een erkenning voor zijn jarenlange bijdrage aan normen die wereldwijd richting geven aan professionele communicatie, vertaalpraktijken en terminologisch werk.
“Ik ben hoofddocent aan de Faculteit Letteren van de KU Leuven, Campus Sint-Jacob in Antwerpen, en doceer er Franse taalkunde, terminologie, financieel vertalen en vertaaltechnologie. Ik coördineer de master in het vertalen en ben betrokken bij TermNet, het internationale netwerk voor terminologie, waar ik sinds 2023 opnieuw als eerste vicevoorzitter ben verkozen. Daarnaast ben ik actief bij ISO en NBN. Mijn onderzoek richt zich op ISO-normen over vertaalkwaliteit, terminologie en vertaaltechnologie.”
Zijn loopbaan kreeg al vroeg een internationale dimensie. Zijn eerste ervaring met terminologie deed hij op tijdens een stage bij het Directoraat-generaal Vertaling van de Europese Commissie in Luxemburg. Later volgden academische en professionele ervaringen in Eswatini en Zuid-Afrika, waar hij een doctoraat behaalde in fonologie en akoestische fonetiek.
Ook buiten Europa bleef hij actief: tussen 2018 en 2021 werkte hij in Qatar als hoogleraar en directeur van een masteropleiding vertalen. Die brede ervaring voedde zijn kijk op taal als iets dat niet alleen cultureel, maar ook maatschappelijk en professioneel georganiseerd moet worden.
Zijn betrokkenheid bij normontwikkeling begon in 2004, toen hij via prof. Frieda Steurs gevraagd werd om deel te nemen aan het werk van NBN en ISO rond terminologie. “Ik voelde me vereerd,” vertelt hij. Sindsdien is hij lid van NBN en voorzitter van ISO TC 37 SC 1 WG 3, de werkgroep die zich richt op principes, methoden en vocabularium.
Die eerste jaren bestonden uit intensief analyseren en vertalen van normen naar het Nederlands — een oefening die hem toeliet om het normenkader van binnenuit te doorgronden. Zoals hij het omschrijft: “Mijn eerste stap in normontwikkeling bestond uit het bestuderen, analyseren en vertalen van normen naar het Nederlands. Dat was niet gemakkelijk, maar het was wél de manier om de normen grondig te leren kennen.”
Zijn engagement bleef ook binnen ISO niet onopgemerkt. Tussen 2005 en 2025 werd prof. Kockaert tijdens internationale werkvergaderingen van ISO TC 37 meermaals onderscheiden voor zijn jarenlange inzet, zijn leiderschap binnen terminologiecommissies en zijn bijdrage als coauteur van een belangrijke ISO-norm.
Het werk van prof. Kockaert draait rond een cruciale maar vaak onderschatte dimensie van normontwikkeling: terminologie. Hij werkt onder meer aan ISO 704, een norm die de basisprincipes van terminologiewerk vastlegt. ISO 704 beschrijft hoe begrippen en termen systematisch met elkaar samenhangen, en vormt de basis voor de paragraaf “Terms and definitions” in alle andere ISO-normen.
Terminologie gaat daarbij veel verder dan woorden alleen. Ook symbolen en kleuren maken deel uit van terminologisch werk. “Symbolen functioneren als aanduidingen van begrippen, net zoals termen dat doen, maar dan visueel en taalonafhankelijk,” legt hij uit, verwijzend naar normen zoals ISO 7010 rond veiligheidssymbolen.
Wie denkt dat normen van bovenaf worden opgelegd, vergist zich. ISO-normen worden ontwikkeld via een intens proces van overleg en internationale samenwerking. Prof. Kockaert benadrukt dat consensus daarbij het kernprincipe is: “Er wordt zelden gestemd: elke voorgestelde wijziging moet door alle leden worden gedragen.”
Normen doorlopen bovendien een strikt traject van ontwerp tot definitieve publicatie en worden om de vijf jaar systematisch herzien. Daardoor kunnen ze soms achterlopen op snelle technologische evoluties, maar blijven ze tegelijk gestoeld op breed gedragen expertise.
Normontwikkeling vraagt veel tijd en inzet, maar gebeurt grotendeels vrijwillig. “Ik word er niet voor betaald,” zegt prof. Kockaert, “ik doe het vrijwillig en in zekere mate gesteund vanuit de KU Leuven.” Tegelijk wijst hij op het spanningsveld binnen de academische wereld: ISO-normen zijn anoniem, waardoor bijdragen weinig zichtbaarheid opleveren in klassieke evaluatiekaders.
Toch blijft hij overtuigd van het belang ervan. Zijn doel is dan ook duidelijk: “Mijn doel is duidelijk maken dat ISO-normen een vorm van hoogstaande maatschappelijke en wetenschappelijke output zijn, zodat de rol van normontwikkeling beter wordt erkend binnen de academische wereld.”
Met zijn expertise bevindt prof. Kockaert zich op een uniek kruispunt van taal, technologie en internationale samenwerking. In een wereld waarin artificiële intelligentie en machinevertaling steeds meer invloed krijgen, blijven normen essentieel om kwaliteit, betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid te waarborgen.
Zijn werk toont dat normontwikkeling niet alleen iets is voor ingenieurs of technici, maar ook voor taalexperten die mee bepalen hoe we wereldwijd helder, veilig en consistent communiceren.
De NBN-prijs bekroont dan ook meer dan een persoonlijk parcours: ze benadrukt het belang van academische betrokkenheid in een internationale normomgeving die voortdurend in beweging is.
Ben je academicus en wil je je expertise delen met andere experten?
